Covid-19 Sürecinde İstanbul’un Farklı Yerleşimlerinde Çocukların Haklarına Erişimi Araştırması: Yetişkinler İçin Final Raporu

Abstract

"Bu izleme çalışmasıyla Covid-19 sürecinde özel önlemlerle desteklenmesi gereken çocukların haklarına erişimine dair durum tespiti yapmayı, hangi alanlarda çocuk haklarının ihlal edildiğini, ihlallerin çocuklar üzerindeki etkisini ve alınması gereken önlemleri ortaya koymayı amaçladık. Kriz, afet gibi durumlardan en uzun süreli ve en çok etkilenen grubun her zaman çocuklar olduğu biliniyor. Dahası, çocuklar bu ve benzer durumlarda en görünmez kılınan grupların başında geliyor. Bu nedenle, çocukların Covid-19 sürecinde ve sonrasında maruz kaldığı ya da kalabileceği olası hak ihlallerini tespit etmenin, görünür kılmanın ve yetkilileri harekete geçirmek için mevcut durumu anlatmanın çocuk hakları ve insan hakları alanında çalışan uzmanların sorumluluğunda olduğuna inanıyoruz. Koronavirüsün Türkiye’de yayılmaya başlaması mevcut toplumsal eşitsizlikleri arttırdı. Covid-19 sürecinin ve sonrasının özellikle özel önlemlerle desteklenmesi gereken çocukların halihazırda yaşadığı yoksunlukları daha da derinleştirecek olması, süreci ve sonrasını çocuk hakları bağlamında izlenmesi gereken bir dönem haline getirdi. Bu ihtiyaçtan hareketle, İstanbul’un farklı kırılganlıklara sahip mahallelerinde hizmet sağlayarak çocuk hakları savunuculuğu yapan Başak Kültür ve Sanat Vakfı (BSV), Sulukule Gönüllüleri Derneği (SGD), Small Projects Istanbul (SPI) ve Tarlabaşı Toplum Merkezi (TTM) olarak bir araya gelerek, birlikte çalıştığımız çocukların Covid-19 sürecini nasıl deneyimlediğini dinleme ve duyurma çabası içine girdik. Böylece Uluslararası İnsan Hakları Çerçevesine Uyumun İzlenmesi için Etkiniz AB Programı’nın da sağladığı destekle “Covid-19 sürecinde İstanbul’un Farklı Bölgelerinde Çocukların Haklarına Erişimi” çalışmasına başladık. Toplumsal algıda güçsüz, mağdur ve yardıma muhtaç, edilgen biçimde tasvir edilen çocukların aslında kendi yaşamlarının ve toplumun birer aktif öznesi olduklarını görünür kılmak bu çalışmayı gerçekleştirmedeki temel motivasyonumuzdu. Buradan hareketle, izleme çalışmasının ilk hedefi olarak çocukların seslerini duymayı ve duyulmasını sağlamaya destek vermeyi belirledik. Bu amaçla çalışma kapsamında çocukların seslerini duyurabileceği dijital araçların da üretilmesine gayret ettik. Umuyoruz ki bu rapor başta karar vericiler olmak üzere, çocuk hakları odaklı çalışmalar yürüten kurumlara ve kamuoyuna, Covid-19 sürecinde özel koruma önlemi ile desteklenmesi gereken gruplardaki çocukların durumuna ilişkin bir çerçeve sunar ve bu hedef grupların nasıl desteklenebileceğine dair atılacak adımlara ışık tutar."