Covid-19 Sürecinde İstanbul’un Farklı Yerleşimlerinde Çocukların Haklarına Erişimi Araştırması: Tarlabaşı Örneği Araştırma Ön Raporu

Abstract

"Türkiye’deki sosyo-ekonomik eşitsizliklerin ve dışlanmanın mekânsal ayrışmaya en yoğun şekilde yansıdığı yerlerden biri olan Tarlabaşı’nda geçmişten bu yana yoksul ve zorunlu göçe maruz bırakılmış topluluklar yaşamaktadır. Haklarına erişimlerinde çeşitli zorluk ve engellerle karşılaşan bu toplulukların Türkiye’yi de etkisi altına alan Covid-19 sürecinde, yaşadıkları mevcut eşitsizlikler daha da derinleşmiştir. Yaşanan bu hal, tüm toplumu etkilese de, çocuklar bu durumdan daha uzun süreli etkilenmektedir. Bu koşullar altında, İstanbul’da risk altındaki1 ve kırılgan2 bölgelerdeki çocukların Covid-19 sürecinde haklarına erişiminin ortaya konması için çocuklar ve bakım verenleriyle görüşmeler yapılarak mevcut durumun ortaya konması için bir proje başlatılmıştır. Bu rapor, Tarlabaşı Toplum Merkezi (TTM), Sulukule Gönüllüleri Derneği (SGD), Zeytin Ağacı Derneği, bilinen ismiyle Small Projects İstanbul (SPI) ve Başak Kültür ve Sanat Vakfı (BSV) tarafından eşgüdümlü yürütülen araştırmanın ön raporudur. Nisan- Mayıs (ilk çeyrek) 2020’de İstanbul, Beyoğlu, Tarlabaşı’nda yaşayan 41 çocuk ve 30 bakım verenle yapılan görüşmelerden edinilen bilgilerle derlenmiştir. Projenin sonuç raporu Haziran 2020’de dört kurumun ortak bulgularıyla paylaşılacaktır. Tarlabaşı’nda salgın dönemi öncesinde de ekonomik olarak yetersiz koşullarda yaşamlarını sürdüren ailelerin, salgından ekonomik olarak en fazla zarar gören gruplardan biri olduğunu, araştırma açıkça ortaya koymuştur. Büyük çoğunluğu 1 ve 2 odalı evlerde yaşamını sürdüren aileler için bir pozitif vaka durumunda ev içi karantinanın mümkün olmadığı ortadadır. Çocuklar için temel haklara erişime ilişkin de koşullar yetersizdir. Araştırma ön raporunun salgın döneminde uzaktan erişime dair bulguları eğitim hakkı bağlamında dikkat çekicidir. Görüşme yapılan okul dönemindeki 28 çocuktan 8 çocuğun EBA (Eğitim Bilişim Ağı)’yı televizyon aracılığıyla takip etme olanaklarının olmadığını, erişimi olanların ise derslerin çok hızlı anlatılması, müfredatların uyuşmaması ve ev koşulları gibi sebeplerle devamlılıklarının risk altında olduğunu söylemek mümkündür. Araştırma ön raporu kapsamında çocukların; eğitim hakkı, dinlenme, boş zaman değerlendirme, oyun oynama, kültürel ve sanatsal etkinliklere katılma hakkı, bilgi ve medyaya erişim hakkı ve sağlığa erişim hakkı erişimlerine bakılmış, tespit edilen ihtiyaçlara dair ilgili kamu otoritelerine ve sivil toplum kuruluşlarına öneriler sonuç bölümünde sıralanmıştır."