Covid-19 sürecinde İstanbul’un Farklı Yerleşimlerinde Çocukların Haklarına Erişimi Araştırması: Mülteci Çocuklardan Deneyimler Araştırma Ön Raporu

Abstract

"Türkiye bugün Suriye’den gelen, çoğunluğu şehirlerde ikamet ve çalışma arayışında olan yaklaşık dört milyon mülteciye ev sahipliği yapmaktadır. Küresel Covid-19 salgını sürecinde, Türkiye’de gündelik yaşamda ekonomik ve sosyal aktiviteleri sınırlayan önlemler alınmıştır. Genelde enformel sektörde çalışan ve bu dönemde çoğu kez işlerini kaybeden mülteciler bu süreçten en çok etkilenenler arasındadır. Ayrıca, okullar kapanarak uzaktan eğitime geçilmesi de eğitim sistemi içinde hali hazırda uyum sürecinde olan mülteci çocuklar açısından zorluklar yaratmıştır. Bu çalışma Covid-19 salgını sürecinde çocukların ve ailelerin deneyimleri ve ihtiyaçlarına odaklanarak bu doğrultuda kısa ve uzun vadede çocuk haklarının gözetilmesine ilişkin somut politika önerileri geliştirmeyi hedeflemektedir. Bu araştırma ön raporu Başak Kültür ve Sanat Vakfı, Zeytin Ağacı Derneği, Sulukule Gönüllüleri Derneği ve Tarlabaşı Toplum Merkezi Derneği tarafından yürütülen Covid-19 Sürecinde İstanbul’un Farklı Yerleşimlerinde Çocukların Haklarına Erişimi Araştırması çerçevesinde yürütülmüştür. Araştırmaya ebeveynler veya diğer bakım verenlerin ve farklı yaş gruplarından çocukların katılması hedeflenmiştir. Bu araştırma ön raporu Fatih’te yaşayan Suriyeli mülteciler arasında yer alan 17 ebeveyn ve 25 çocukla Nisan ve Mayıs (ilk çeyrek) 2020 döneminde görüşülerek hazırlanmıştır. Araştırma projesi çerçevesinde aynı ebeveyn ve çocuklarla ikinci görüşmeler de yapılarak dört kurumun verilerinin derleneceği bir araştırma raporu hazırlanacaktır. Çalışmada mülteci ailelerin istikrarsız ekonomik koşulları nedeniyle yoğun baskı altında olduğu, gıda ve kira harcamalarını karşılayamadıkları ve yakın dönem gelecekleri açısından yüksek kaygı hissettikleri görülmüştür. Buna ek olarak, uzaktan eğitim Türkiye’deki eğitim sistemine dahil olma mücadelesi veren mülteci çocuklar için özellikle zorlayıcıdır ve ebeveynlerinin ya da bakım verenlerinin kendilerine destek olma olanakları da dil engeli dolayısıyla oldukça sınırlıdır. Covid-19 sürecinde ailelerin yeterli bilgi düzeyinde oldukları ve yaygın önlemleri aldığı, ancak depresyon gibi psikolojik sağlığı ilgilendiren durumlar açısından risk altında olduğu belirtilebilir. Sosyal bağları zayıflayan, evlerine kapanan ve zamanlarının büyük kısmını “oturarak” veya sıkılarak geçirdiklerini paylaşan mülteci çocukların ise savaş ve göç deneyimleri sonucunda yaşadıkları travmayı tekrar deneyimliyor olabilecekleri dikkate alınmalıdır."